Het proces achter de nieuwe visietekst.

In een proces met verschillende stappen én een 3-tal sessies met de helikoptergroep is er een nieuwe visietekst tot stand gekomen. Deze vervangt de oude tekst uit Vlaanderen in de Steigers.

Wat is de volgende stap? Uit deze tekst zal in het voorjaar 2016 samen met de helikoptergroep een verder actieplan gedistilleerd worden.

Tijdens de helikopter van 16 november 2015 werd de nieuwe visietekst voorgesteld. De feedback die hierop volgde, werd visueel in kaart gebracht.

Visietekst Duwobo (draft tekst november 2015)

De uitdaging.

Na Malta kent Vlaanderen de grootste bodemafdichting in de Europese Unie. Door suburbanisatie en lintbebouwing is de ruimte in Vlaanderen een stedelijke nevel geworden. Suburbanisatie leidt tot hoge kosten voor nutsvoorzieningen, barrièrevorming en versnippering van de open ruimte en meer woon-werkverplaatsingen. Ze heeft ook gevolgen voor de waterhuishouding: bodemafdichting verstoort de bevoorrading van grondwaterlagen en leidt tot eentoename van overstromingsrisico. Het zet ook de economische, sociale en ecologische functies van de open ruimte onder steeds grotere druk.

Vlaanderen staat vandaag voor de uitdaging om de kostprijs van haar gespreide en verlinte bebouwingspatroon op het vlak van milieu, onderhoud, voorzieningen en diensten draaglijk te houden en niet verder te laten groeien. De ruimtelijke ordening in Vlaanderen is sinds haar ontstaan echter gericht op het scheiden van functies, met een spreiding van functies tot gevolg.

We moeten onze bouwcultuur vanaf nu richten op het organiseren van gemengde, tijdelijke of meerdere functies op één plek en het optimale gebruik van ruimte. De afhankelijkheid van auto’s en vrachtwagens moet verminderen. Dit vraagt een grondige wijziging van de verplaatsings- en vervoersbehoefte, een verbeterd aanbod en een veranderde ingesteldheid bij de gebruikers. Deze nieuwe concepten moeten nog dieper doordringen in het planologisch instrumentarium, in de ontwikkelingspraktijk en in de professionele bouwwereld.

Als we bij de creatie van extra woongelegenheden de ruimte voor voedselproductie willen vrijwaren en de milieukwaliteit op peil willen houden, dan moeten we dit realiseren zonder de beschikbare open ruimte te belasten. We zullen daarom op zoek moeten gaan naar duurzame alternatieven voor de inkomsten die gemeenten vandaag uit nieuwe verkavelingen en bedrijventerreinen halen.

Om die hogere woondichtheid en functiedichtheid te realiseren heeft Vlaanderen nood aan nieuwe woonbeelden. DuWoBo wil de maatschappelijke en individuele winst van zo’n trendbreuk aantonen.

Aanzetten tot systeemverandering.

Nochtans ziet DuWoBo tegenover de huidige uitdagingen ook aanzetten van systeemverandering.

De bouwsector in Vlaanderen heeft de voorbije jaren sterk geïnvesteerd in innovatieve bouwtechnieken en nieuwe, duurzame materialen en concepten. De zoektocht naar flexibel en ruimtebesparend bouwen leidt tot nieuwe economische activiteiten. De prefabricatie van woonmodules, modulair bouwen, multifunctioneel gebruik, het ontwikkelen van duurzame woonwijken en nieuwe vormen van samenwonen zijn hiervan voorbeelden. Verschillende nieuwe niches in de bouwsector leiden tot beloftevolle slimme specialisaties voor Vlaanderen.

De bevolkingsgroei in steden biedt kansen. De kosten voor collectief vervoer en andere publieke diensten dalen, kleinhandel wint aan vitaliteit, er zijn milieuwinsten en er ontstaat een ideale voedingsbodem voor creativiteit. De levenskwaliteit en de tijdwinst die stedelijk wonen in de nabijheid van (tele)werkplekken kan bieden, worden belangrijke argumenten bij de woonplaatskeuze.

Door de stedelijke ontwikkeling te bundelen rond knooppunten van collectief vervoer met voorzieningen op wandelafstand, verhogen we het wooncomfort van de Vlamingen. Door koppeling van realtime-informatie faciliteren we voertuigdelen en de uitbouw van een multimodaal transportsysteem.

Naar een nieuw woonbeeld.

Vlaanderen bouwt aan sterke en aantrekkelijke stedelijke en landelijke kernen. Deze combineren functies zoals wonen, werken en andere basisvoorzieningen op een efficiënte manier in de nabijheid van de hoofdassen van het collectief vervoer en doen dit met respect voor de leefomgeving. Ze putten kwaliteit uit een stevige ruimtelijke structuur van groen en water, ze gaan veerkrachtig om met verandering, en zijn inclusief tegenover alle maatschappelijke geledingen.

Met duurzaamheid als fundament maken Vlaamse steden slim gebruik van digitale technologie om behoeften en functies te verbinden en een kwaliteitsvolle publieke dienstverlening te verzekeren.

Vlaanderen kent een hoog ruimtelijk rendement. Dit realiseren we door compacter te gaan wonen, meerdere functies te combineren, of zelfs verticaal te stapelen, en leegstand van gebouwen tegen te gaan. Dit zonder de nodige publieke groene ruimte te vergeten. Bij bouw- en ontwikkelingsprojecten hergebruiken we daarom in eerste instantie bestaande gebouwen, constructies en infrastructuren.

Het zijn projecten die inzetten op aanpasbaar bouwen en omkeerbaar ruimtegebruik. Door een inbreidingsgerichte aanpak vrijwaren ze de open ruimte in Vlaanderen. Ze houden rekening met alle aspecten van duurzaamheid over de ganse levenscyclus. Bij het bouwen ervan sluiten we de water-, energie- en materiaalstromen. Een collectieve aanpak en wijkrenovaties zorgen versneld voor een efficiënter energieverbruik.

We wonen in levendige wijken en steden met een goede sociale cohesie. Het zijn broedplaatsen voor sociale innovatie en nieuwe businessmodellen, zoals deelsystemen. Er zijn diverse woonvormen beschikbaar: betaalbaar, toegankelijk en aangepast aan elke levensfase.

Hoe ziet de stad van morgen eruit? Hoe zorgen we ervoor dat er meer mensen op dezelfde ruimte op een aangename manier kunnen samenleven? Hoe kan een stad het potentieel van haar inwoners ontdekken en erkennen? En hoe kan de stad een positieve buffer zijn tegen de globale klimaatverandering?