Stedelijke inbreiding: Hertogensite Leuven (projectfiche)

Zicht met bovenaan de Kapijcijnevoer

Zicht met bovenaan de Kapijcijnevoer

Deze website wordt inderdaad niet meer geüpdated, maar zal ook nog een tijd beschikbaar blijven. Vooral de projectfiches van Expi Expo Expa en de Visie-interviews blijven raadpleegbaar. Trui Maes stuurt ons deze fiche over de Hertogensite in Leuven. Dit is de site van twee oud-ziekenhuizen aan de Brusselsestraat in Leuven (brownfield). Op deze site ligt ook een stuk niet-ontwikkeld Dijlepad. Deze fiche maken we nog snel langs deze weg beschikbaar. Meer informatie:  Trui Maes, duurzamewijken@vibe.be.

Hertogensite Leuven past in de reeks van 7 andere wijken uit de "Ecopolisronde". Dit gaat om de projecten "Suikerfabriek" in Veurne, "Heizijdse Velden" in Turnhout, "De WerveHoef" in Wijnegem, "Wolspinnerij" in Zulte, "Lutselus" te Diepenbeek, "Stedelijk Wonen aan de Leie II" in Deinze en "Koningslo" in Vilvoorde.  Zie ook Expo in Trello. De 7 wijken staan onder 1. Duurzame wijken. Scrollen van rechts naar links om de 10 categorieën zichtbaar te maken. Duurzame wijken is categorie nr. 1.

Contactpersonen Hertogensite: Elien.VanDePutte@leuven.be; erik.van.hoof@resiterra.be

Samenvatting: Inbreiding en brownfield-ontwikkeling voor nieuwbouw en renovatie: Leuven, Hertogensite (7 ha)

Partners: KU Leuven, UZ Leuven, Resiterra nv, Integrale Duurzaamheid en warmtenet: Ingenium nv. Voor de mobiliteit zijn er volgende partners: Mint nv i.s.m. Stad Leuven & TV DG&P-360, mmv Agentschap Onroerend Erfgoed, VMM, De Lijn. PPS-ontwikkeling tussen onderwijsinstelling, Stad Leuven en een private vastgoedinvesteerder, met hoge ambities en inschakeling van de duurzaamheidsmeter voor wijken.

Ontwerpers: TV DG&P-360; De Gregorio & Partners; 360Architecten.

Ontwikkelaar: Resiterra nv
Advies & Krijtlijnen: Stad Leuven
Communicatie en procesregie: O2 consult i.s.m. Stad Leuven
Ontwerp Publieke ruimte: Wirtz International nv, i.s.m. Proflow nv, Klankbordgroep Hertogensite en Lerend Netwerk Duurzame Wijken van VIBE vzw. Dit project bevindt zich in de fasen van concept, ontwerp en uitvoering.

Zicht met onderaan de Kapucijnevoer en links de Brusselsestraat

Zicht met onderaan de Kapucijnevoer en links de Brusselsestraat

Situering:
De ziekenhuizen Sint-Pieters/Sint-Rafaël verhuizen naar Campus Gasthuisberg. De site in de benedenstad wordt herontwikkeld met respect voor de architecturale geschiedenis tot een programma dat bestaat uit een "woonmix" (verschillende typologieën), zorg en welzijn, en cultuur in een autoluwe wijk. Verder ook uit een warmtenet (lage en hoge temperatuur), de herintegratie van water en groen, en de herbestemming van bouwkundig erfgoed.

Belangrijke stadia: herziening van het masterplan (december 2014), brownfieldconvenant (2015), goedkeuring van het RUP (december 2016).

Programma

image4.jpeg

Water en groen kleuren deze site. De Dijle (1) en de Aa (Dijlearm) (2) worden opnieuw zichtbaar en krijgen een groene oever met wandel- en fietspad. Centraal op de site komt een grote groene ruimte (3), aangevuld met kleinere groene rustpunten. Bestaand waardevol groen blijft behouden, o.a. vijf lindebomen aan de stadsschool.

Erfgoed: De restanten van de Tolpoort en de stadomwalling met de twee torens (4) en Instituut Maisin (5) blijven prominent zichtbaar. Ook de voormalige vleugels van Pediatrie, Materniteit en In- en Uitwendige ziekten worden bewaard. Het bloedtransfusiecentrum wordt behouden. Zowel het interieur als het exterieur is waardevol. De Verpleegsterschool (6) en het Sint-Pieters-ziekenhuis verdwijnen.

Publieke ruimte: Een groot deel van Hertogensite is onbebouwd en publiek toegankelijk. Naast de groene zones en een centraal park van 1,26 ha worden verharde pleinen aangelegd.
Fiets- en wandelverkeer: het ontbrekende deel van het Dijlepad, het wandel- en fietspad langs de Dijle, wordt toegevoegd. Nieuwe voet- en fietspaden met brugjes over de Dijle verbinden de Hertogensite met andere stadsdelen. Er komen fietsenstallingen voor bewoners en bezoekers verspreid over het terrein. Van die fietsenstallingen staat 50% bovengronds, onder meer aan de Brusselsestraat (voor 300 fietsen).
Autoluw: De site is toegankelijk voor laden en lossen en voor hulpdiensten. Verder is ze autoluw. Bewoners parkeren voornamelijk ondergronds. Er is een bewonersparking voor ca. 500 wagens met in- en uitrit langs de Kapucijnenvoer. In de Brusselsestraat en de Minderbroedersstraat komen twee kleinere parkings met ca. 80 plaatsen. Bezoekers kunnen terecht op de publieke parkings in de omgeving.
Openbaar vervoer: Er komt een nieuw bustraject in de benedenstad om de Brusselsestraat te ontlasten. Daardoor komt een einde aan de conflicten met bussen die afslaan op het kruispunt van de Kapucijnenvoer met de Biezenstraat. Er is een mobiliteitsbudget om duurzaam vervoer aan te moedigen, via bijvoorbeeld busabonnementen voor nieuwe inwoners of een autodeelsysteem.
Woonwijk: Er komen 540 woonunits, hoofdzakelijk appartementen en 24 woningen met tuin. Cohousingproject Botanico komt in de voormalige stadsschool (8). Er komen 10% sociale huurwoningen, ook assistentiewoningen en een woonzorgcentrum voor 120 bewoners in het Instituut Maisin.
Podiumkunsten: twee opties worden bestudeerd. (1) er komt (mogelijk) een nieuwe ruimte voor podiumkunsten (7) met 2 zalen (1000 & 400 zitplaatsen), een foyer, een café en backstageruimte. (2) er komt een multifunctioneel gebouw met plaats voor handel, horeca en gemeenschaps-voorzieningen.
Andere functies: UZ Leuven bouwt de huidige Sint-Rafaël-toren om tot een welzijnstoren (9).
HistarUZ, het historisch archief van UZ Leuven, wil een museum onderbrengen in de gebouwen van het voormalige Pathologisch Instituut en van Heelkunde.
Ter hoogte van de Lei is een grotere commerciële activiteit mogelijk. Kleinere handels- en horecazaken zijn toegelaten in de Brusselsestraat en aan de Kapucijnenvoer.

Trefwoorden: woningen, diensten, publieke voorzieningen, publiek domein, onderwijs en vorming, sociale projecten. Andere: het openleggen van de Dijle en de integratie van erfgoed.

Duurzaamheid

DZHT.jpg

Het groen-blauw netwerk (onder meer het openleggen van de Dijle) en het behoud van waardevol erfgoed bepalen hoofdzakelijk deze stedelijke herinvulling in de benedenstad van Leuven. Een gesloten site wordt hier opnieuw publiek toegankelijk en ontsloten voor zacht verkeer (het Dijlepad wordt doorgetrokken). Er wordt voorrang gegeven aan fietsers in een autoluwe wijk met een groot centraal park.
Duurzame mobiliteit wordt realiteit dankzij ondergronds parkeren (vanuit de omliggende straten), ruime fietsenstalling en andere maatregelen, zoals een openbaar vervoersabonnement en een aanbod voor autodelen.

Het zuinig ruimtegebruik ligt in de inbreiding tot verdicht wonen, de bodemsanering en de herbestemming van het erfgoed. De woondichtheid is compact en divers met ca. 540 units, cohousing in de oude basisschool, sociaal huren, aangepast wonen in assistentieflats en zorgwonen voor 120 bewoners. De bouwhoogten zijn aangepast aan de omliggende straten langs de rand van de site. De inplanting houdt rekening met bezonning en schaduw. Er zijn enkele hogere accenten in het binnengebied. Het eerste proefproject in Vlaanderen op de nabijgelegen Janseniussite, dat een lage-temperatuur-energienet (verwarming via koudenet) heeft, wordt doorgetrokken naar de Hertogensite (nieuwe gebouwen). Dit zorgt samen met een hoge-temperatuur-energienet (renovatie) voor CO2-neutrale verwarming in de wijk.

Stad Leuven volgde een participatief traject in de planopmaak met infosessies en de  oproep tot deelname in de Klankbordgroep. Er waren 4 werksessies die het masterplan bijstuurden: de uitbreiding van de groenzone, met een heldere visuele en ecologische aansluiting op de Dijleruimte en het Handbooghof, beperkt parkeren, een hogere fietsparkeernorm, vlot toegankelijk openbaar vervoer (nieuw tracé), extra aandacht voor het historisch erfgoed met vrijwaring van de sloop van Instituut Maisin (een vermaard kankerinstituut). Tenslotte wordt de ontwikkeling onderzocht om de podiumkunstenzaal te combineren met een gemeenschaps-voorziening.
Inspanningen voor toegankelijke bewoning: 10% sociale huurwoningen.
De installatie van het dubbel warmtenet kan de verbruikskosten voor verwarming indijken. Het blijft wel nog de vraag of extra financiering van de sociale huurwoningen mogelijk wordt voor de energiezuinige technieken die worden geïnstalleerd.

Opschalingsopportuniteit

De wijze waarop de water- en groenstructuur van Leuven / benedenstad wordt doorgetrokken naar de site. De erfgoedstudie als ernstige afweging om maximaal de historische waarde te herwaarderen met de uitdaging om dit erfgoed energiezuinig te gaan renoveren.
CO2-neutrale verwarming van de hele site met een lage-/hoge-temperatuurwarmtenet voor renovatie en nieuwbouw.
Het is een mooi voorbeeld van PPS. Publieke en particuliere partijen komen tot een consensus voor een duurzame wijkontwikkeling met inbreng van de Klankbordgroep en cohousing als herbestemming van een stadsschool.  

Meer informatie:
Stadsmagazine Mozaïek 33 (juni 2015)
http://hertogensite.be Zie: http://hertogensite.be/aanbod/
https://cohousingbotanico.wordpress.com
Hoog/Laag Temperatuur warmtenet (Ingenium): http://etkhpcorderapi.extweb.sp.se/api/file/1888